Pacificatie van Gent 1576
Luisteren

Pacificatie
van Gent

Anno 1576 · Gent

Verder lezen

Bronnen

Waar het verhaal vandaan komt: de bronnen uit de scripts en uit het lexicon, voor wie de reeks in de les of in een werkstuk gebruikt. De prenten staan, elk met hun bron, in de beeldbank.

Primaire bronnen

Teksten uit de zestiende eeuw zelf: wie erbij was, en de akten waar het om draait.

  • Marcus van Vaernewijck, Van die beroerlicke tijden in die Nederlanden en voornamelick in Ghendt 1566–1568, uitgegeven door Ferdinand Vanderhaeghen, 5 delen, Gent: Maatschappij der Vlaemsche Bibliophilen, 1872–1881. Het ooggetuigenverslag van de Beeldenstorm in Gent, voorgelezen in aflevering 1.
  • Pacificatie van Gent (opent in een nieuw tabblad), Gent, 8 november 1576. De tekst van het verdrag; ook op Wikisource (nl.wikisource.org/wiki/Pacificatie_van_Gent).
  • Smeekschrift der Edelen (opent in een nieuw tabblad), Brussel, 5 april 1566. Bronnenbox van het Nationaal Archief (Den Haag); besproken in aflevering 2.
  • Viglius van Aytta, Memoires, aangehaald naar De Maesschalck, Oranje tegen Spanje, p. 131 e.v.
  • Exodus 20, het beeldenverbod uit de Tien Geboden. Aangehaald in aflevering 2, bij de Beeldenstorm.

Secundaire literatuur

Wat historici over de periode schreven: de boeken waarop de reeks en het lexicon steunen.

  • Baelde, Michel en Paul Van Peteghem, “De Pacificatie van Gent (1576)”, in: Opstand en Pacificatie in de Lage Landen. Bijdrage tot de studie van de Pacificatie van Gent, Gent: Snoeck-Ducaju, 1976.
  • Buisman, Jan, Duizend jaar weer, wind en water in de Lage Landen, deel 3: 1450–1575, Franeker: Van Wijnen, 1998.
  • Charles, Leen en Marie Christine Laleman, Het Gent Boek, Zwolle: Waanders / Stad Gent, 2006.
  • Decavele, Johan, De dageraad van de Reformatie in Vlaanderen (1520–1565), Brussel: Paleis der Academiën, 1975.
  • Decavele, Johan (red.), Keizer tussen stropdragers. Karel V 1500–1558, Leuven: Davidsfonds, 1990.
  • De Maesschalck, Edward, Oranje tegen Spanje. Eenheid en scheiding van de Nederlanden onder de Habsburgers 1500–1648, Leuven: Davidsfonds, 2015.
  • Kuipers, Jan J.B., De Beeldenstorm. Van oproer tot opstand in de Nederlanden 1566–1567, Zutphen: Walburg Pers, 2016.
  • Lem, Anton van der, De Opstand in de Nederlanden 1568–1648. De Tachtigjarige Oorlog in woord en beeld, Nijmegen: Vantilt, 2014.
  • Lichtert, Katrien (red.), Margaretha van Parma. Keizersdochter tussen macht en imago, Gent, 2024.
  • Parker, Geoffrey, The Army of Flanders and the Spanish Road 1567–1659, Cambridge: Cambridge University Press, 1972.
  • Parker, Geoffrey, The Dutch Revolt, Londen: Allen Lane, 1977.
  • Parker, Geoffrey, The Grand Strategy of Philip II, New Haven: Yale University Press, 1998.
  • Scheerder, Jozef, Het Wonderjaar te Gent 1566–1567, Gent: Academia Press, 2016.
  • Serrien, Pieter, In opstand! Geuzen in de Lage Landen 1565–1578, Antwerpen: Horizon, 2022.
  • Soen, Violet, Vredehandel. Adellijke en Habsburgse verzoeningspogingen tijdens de Nederlandse Opstand (1564–1581), Amsterdam: Amsterdam University Press, 2012.
  • Stipriaan, René van, De Zwijger. Het leven van Willem van Oranje, Amsterdam: Querido, 2021.
  • Van Bruaene, Anne-Laure, Om beters wille. Rederijkerskamers en de stedelijke cultuur in de Zuidelijke Nederlanden (1400–1650), Amsterdam: Amsterdam University Press, 2008.
  • Vermeir, René (red.), Een inleiding tot de geschiedenis van de Vroegmoderne Tijd, Wommelgem: Van In, 2012.
  • Woltjer, J.J., Op weg naar tachtig jaar oorlog, Amsterdam: Balans, 2011.

Naslagwerken en websites

Voor de betekenis van woorden en voor teksten die online staan.

Interviews voor deze reeks

Gesprekken met historici, afgenomen door het team van de podcast.

  • Decavele, Johan, Interview, 5 maart 2026.
  • Vermeir, René, Interview, 2 april 2026.

Musea en collecties

Instellingen waarvan de reeks objecten, gebouwen of beschrijvingen gebruikt.

Kaarten op de homepage

De achtergrond van de homepage zoomt in van Europa naar de Nederlanden en Gent. De prenten bij de afleveringen staan, elk met hun bron, in de beeldbank.

  • Hammer, C.F., Europa mit angränzenden Theilen von Asien und Africa, Neurenberg: Ferdinand von Ebner, 1832. Voorlopige kaart; wordt vervangen door een zestiende-eeuwse.
  • Eytzinger, Michaël en Frans Hogenberg, Leo Belgicus (opent in een nieuw tabblad), 1583. Publiek domein, via Wikimedia Commons.
  • Braun, Georg en Frans Hogenberg, Gandavum (Gent) (opent in een nieuw tabblad), uit Civitates Orbis Terrarum, ca. 1572. Publiek domein, via Wikimedia Commons.

De podcast citeren

Verwijs naar een aflevering zoals naar een andere bron: maker, titel, datum en adres.

  • Vermeylenfonds, Pacificatie van Gent 1576 (podcast), aflevering 1: “Koning Filips II erft met de Nederlanden een loodzware erfenis”, 7 november 2026, https://pacificatie.gent/podcast?ep=ep01.
  • Vermeylenfonds, Pacificatie van Gent 1576 (podcast), aflevering 2: “Het Wonderjaar 1566: een smeekschrift, de geuzen, de Beeldenstorm”, 7 november 2026, https://pacificatie.gent/podcast?ep=ep02.
  • Vermeylenfonds, Pacificatie van Gent 1576 (podcast), aflevering 3: “Alva, Den Briel, Holland en Zeeland in opstand; de Staten van Brabant grijpen de macht”, 7 november 2026, https://pacificatie.gent/podcast?ep=ep03.
  • Vermeylenfonds, Pacificatie van Gent 1576 (podcast), aflevering 4: “De machtsgreep van de Staten van Brabant en de totstandkoming van de Pacificatie van Gent”, 7 november 2026, https://pacificatie.gent/podcast?ep=ep04.
  • Vermeylenfonds, Pacificatie van Gent 1576 (podcast), aflevering 5: “Na de Pacificatie: Don Juan, het Eeuwig Edict, de triomf van Oranje en het falen van de vrede”, 7 november 2026, https://pacificatie.gent/podcast?ep=ep05.