Pacificatie van Gent 1576 — de podcast

Op 8 november 1576 sloten de Nederlanden in Gent vrede, buiten de koning om: de Pacificatie van Gent. In zes afleveringen vertelt deze podcast dat verhaal, van Keizer Karel en Filips II tot het verdrag en wat erna kwam.

De trailer

Trailer — Pacificatie van Gent 1576

Verhalen uit de reeks

1540

Met de strop om de hals

Nog elk jaar trekken de Stroppendragers door Gent: in een wit hemd, blootsvoets en met een strop om de hals. In 1540 was dat geen folklore. Keizer Karel strafte de stad zonder enig mededogen: vijfentwintig vooraanstaande burgers en bestuurders werden onthoofd, en op kosten van de stad kwam er een dwangburcht.

Luister naar aflevering 1: Een loodzware erfenis

Prent: Gentse burgers in wit hemd, blootsvoets en met een strop om de hals knielen voor keizer Karel V en zijn hof om vergiffenis te vragen.
Karel V straft de inwoners van Gent, 3 mei 1540. Simon Fokke, Karel V straft de inwoners van Gent, 1540 (prent, 1782–1784). Rijksmuseum, Amsterdam (RP-P-1944-2335), publiek domein (CC0). (bron, opent in een nieuw tabblad)

1566

“Het zijn maar bedelaars”

Honderden edelen bieden de landvoogdes een smeekschrift aan. Volgens de overlevering stelt Charles de Berlaymont haar gerust: “N’ayez pas peur, Madame, ce ne sont que des gueux.” De edelen nemen de spotnaam vrijwel meteen over als eretitel. De geuzen hebben hun naam.

Luister naar aflevering 2: Het Wonderjaar 1566

Nieuwsprent: een lange stoet edelen loopt twee aan twee door een poort het Brusselse paleis binnen om het Smeekschrift aan te bieden; onderaan Duitse verzen.
Aanbieding van het Smeekschrift der Edelen, 5 april 1566. Frans Hogenberg, Aanbieding van het Smeekschrift van de edelen, 1566. Rijksmuseum, Amsterdam (RP-P-OB-78.751), publiek domein (CC0). (bron, opent in een nieuw tabblad)

1567

Een etentje bij Alva

Kort na zijn aankomst nodigt Alva de graven van Egmont en Horne uit voor een maaltijd. Terwijl ze tafelen, stormen zijn lijfwachten binnen en nemen de twee gevangen. Willem van Oranje ontsnapt aan hetzelfde lot: hij heeft zich op tijd in veiligheid gebracht.

Luister naar aflevering 3: Alva en de opstand

Nieuwsprent: in een zaal legt Alva de hand op de schouder van Egmont terwijl rechts Horne wordt weggeleid; achteraan de tafel van de bespreking, buiten wachten soldaten.
Gevangenneming van Egmont en Horne, september 1567. Frans Hogenberg, Gevangenneming van Egmond en Horne, 1567. Rijksmuseum, Amsterdam (RP-P-OB-78.757), publiek domein (CC0). (bron, opent in een nieuw tabblad)

1576

Klokken onder de kanonnen

Zondag 28 oktober: na negen dagen onderhandelen is er in Gent een akkoord. De abt van de Sint-Pietersabdij laat de klokken luiden. Toch blijft de vreugde voorzichtig, want in het Spaans Kasteel houden Spaanse troepen hun kanonnen op het centrum van de stad gericht. Op 8 november wordt het verdrag ondertekend.

Luister naar aflevering 4: De Pacificatie van Gent

Ingekleurde nieuwsprent: het Spaanse garnizoen verlaat met vaandels het Spanjaardenkasteel, op de achtergrond de vierkante vesting met haar bastions; vooraan kijken burgers toe.
Aftocht van de Spanjaarden uit het kasteel van Gent, november 1576. Frans Hogenberg, Aftocht van de Spanjaarden uit Gent, 1576. Rijksmuseum, Amsterdam (RP-P-OB-78.766), publiek domein (CC0). (bron, opent in een nieuw tabblad)

1577

De vader van het vaderland

Na bijna tien jaar afwezigheid keert Willem van Oranje terug naar het zuiden. Mensen vallen tijdens zijn Blijde Intrede op de knieën, huilen van vreugde en noemen hem pater patriae. Don Juan kan zijn ergernis nauwelijks verbergen: hij schrijft aan Filips II dat de Nederlanders door Oranje betoverd zijn en hem zelfs bijna als een Messias zien.

Luister naar aflevering 5: Na de Pacificatie

Nieuwsprent: Oranje vaart in een overdekte trekschuit over het kanaal naar Brussel, aan beide oevers begeleid door rijen schutters; rechts de stadsmuren.
Intocht van Willem van Oranje in Brussel, 23 september 1577. Frans Hogenberg, Intocht van de prins van Oranje te Brussel, 1577. Rijksmuseum, Amsterdam (RP-P-OB-78.784-164), publiek domein (CC0). (bron, opent in een nieuw tabblad)

Waarom luisteren?

  • Voor wie er nog niets van weet

    Laagdrempelig en toegankelijk, zonder de geschiedenis te vervalsen: het verhaal begint bij Keizer Karel en bouwt stap voor stap op.

  • Luister en lees mee

    De tekst loopt mee met de audio. Bij elk hoofdstuk hoort een prent uit de tijd zelf, en het lexicon legt de woorden uit die uitleg vragen.

  • Een les voor vandaag

    De Pacificatie mislukte als vredesregeling en verdient juist daarom aandacht: “Vrede vraagt meer dan alleen een akkoord op papier.”